I. Glôcôm là gì?
Glôcôm là nhóm bệnh lý của thần kinh thị giác, đặc trưng bởi tổn thương tiến triển của gai thị và thị trường, thường liên quan đến tăng nhãn áp.
Bệnh có thể dẫn đến mất thị lực không hồi phục nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Glôcôm được gọi là “kẻ đánh cắp thị lực thầm lặng” vì ở giai đoạn đầu bệnh hầu như không có triệu chứng rõ ràng.
II. Các loại glôcôm thường gặp:
Hai dạng phổ biến nhất:
1. Glôcôm góc mở nguyên phát:
- Chiếm khoảng 70–90% các trường hợp
- Tiến triển chậm, âm thầm
- Ít triệu chứng ở giai đoạn sớm
2. Glôcôm góc đóng:
- Có thể xảy ra cấp tính
- Tăng nhãn áp đột ngột
- Có thể gây mù nhanh nếu không cấp cứu kịp thời
III. Các yếu tố nguy cơ:
Những người sau đây có nguy cơ cao mắc glôcôm:
- Tuổi trên 40
- Tiền sử gia đình có người mắc glôcôm
- Cận thị nặng
- Tăng nhãn áp
- Đái tháo đường
- Tăng huyết áp
- Sử dụng corticosteroid kéo dài
- Chấn thương mắt
Những người có yếu tố nguy cơ nên khám mắt định kỳ.
IV. Triệu chứng của bệnh:
1. Glôcôm góc mở:
- Giai đoạn sớm:
- Thường không có triệu chứng
- Giai đoạn muộn:
- Thu hẹp thị trường
- Nhìn như qua đường hầm
- Giảm thị lực
2. Glôcôm góc đóng cấp:
- Triệu chứng thường xuất hiện đột ngột:
- Đau nhức mắt dữ dội
- Nhìn mờ
- Nhìn thấy quầng xanh đỏ quanh đèn
- Đỏ mắt
- Buồn nôn, nôn
=> Đây là tình trạng cấp cứu nhãn khoa.
V. Glôcôm có chữa khỏi không?
Tổn thương thần kinh thị giác do glôcôm không hồi phục.
Tuy nhiên nếu phát hiện sớm và điều trị đúng:
- Có thể làm chậm tiến triển bệnh
- Bảo tồn thị lực còn lại
Mục tiêu điều trị là hạ nhãn áp xuống mức an toàn cho từng bệnh nhân.
VI. Các phương pháp điều trị:
Các phương pháp điều trị bao gồm:
1. Thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp
Các nhóm thường dùng:
- Prostaglandin analog
- Beta-blocker
- Alpha agonist
- Carbonic anhydrase inhibitor
2. Laser
Một số kỹ thuật laser:
- Laser trabeculoplasty
- Laser iridotomy
3. Phẫu thuật
Khi thuốc và laser không kiểm soát được nhãn áp:
- Trabeculectomy
- Phẫu thuật đặt van dẫn lưu
- Phẫu thuật glôcôm xâm lấn tối thiểu (MIGS)
VII. Phòng ngừa và phát hiện sớm:
Để bảo vệ thị lực:
- Khám mắt định kỳ
- Đo nhãn áp
- Khám gai thị
- Kiểm tra thị trường
Khuyến cáo:
- Người trên 40 tuổi: khám mắt 1–2 năm/lần
- Người nguy cơ cao: khám theo chỉ định bác sĩ
VIII. Thông điệp từ Bác sĩ:
- Glôcôm là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa không hồi phục.
- Bệnh tiến triển âm thầm, khó phát hiện sớm.
- Khám mắt định kỳ là cách tốt nhất để phát hiện bệnh.
- Điều trị sớm giúp bảo vệ thị lực lâu dài.
Tài liệu tham khảo:
1. European Glaucoma Society. European Glaucoma Society Terminology and Guidelines for Glaucoma, 5th Edition. 2020.
2. American Academy of Ophthalmology (AAO). Preferred Practice Pattern: Primary Open-Angle Glaucoma. 2020–2023.
3. World Health Organization (WHO). Blindness and vision impairment. WHO Guidelines.
4. Weinreb RN, Aung T, Medeiros FA. The pathophysiology and treatment of glaucoma. Lancet. 2014;383(9920):1111-1127.
5. Kanski JJ, Bowling B. Clinical Ophthalmology: A Systematic Approach. 8th Edition. Elsevier.
BS CKI. Phạm Công Lưu - Khoa Mắt
Bệnh viện đa khoa Khu vực Thủ Đức
